|
voor de Rotterdamse Culturele Ondernemer WAT IS PROP-ART? 'Prop' is afgeleid van 'propaganda'. Prop-art is een nieuwe strategische tool voor u, de moderne culturele ondernemer, om personen van gewicht ervan te overtuigen dat zij in u moeten gaan investeren. Het is een innovatief taalgebruik dat in de culturele sector snel aan terrein wint, en het vervangt ouderwets geworden begrippen als bijvoorbeeld: kunstenaar, inspiratie, creativiteit, expositie, materiaalgebruik, atelier, experimenteel en merite. Sinds een paar jaar beoogt de overheid de miljoenenvretende culturele sector onder te brengen in het bedrijfsleven als een potentieel winstgevende factor met prop-art als eerste stap: een nieuwe taal als cross-over van cultuur en bedrijfsleven. Kennis en een correct gebruik van prop-art is onmisbaar geworden in het schrijven van uw attractieve subsidieverzoeken, het formuleren van relevante concepten, het omschrijven van grensverleggende projecten en vullen van verfrissende portfolios. Met het prop-art zakwoordenboek voor culturele ondernemer in Rotterdam beoog ik tevens het isolement van de oude garde ofwel de klassieke kunstenaar te doorbreken. Maak een nieuwe start met prop-art! A aanbodmodel een voorbeeld of de ideale vorm van een aanbod. aanbodpakket cultureel project dat voor iedereen toegankelijk is. actueel, het project is zeer* het project is heel goed. allure relevantie. alternatief voor een avond uitgaan, een een culturele instelling die zich richt op de vrijetijdsmarkt. (red. thuisblijven is ook een leuk alternatief is voor een avond uitgaan) always on principe, het (media-babble) 1) een principe dat suggereert dat er over de functie van internet wordt nagedacht; 2) een ASDL-abonnement. artistiek interessant "artistiek" valt hier onder de magische adjectieven die als doel hebben hetgeen dat artistiek wordt genoemd op te waarderen: een artistiek idee, een artistieke uitgaansmogelijkheid, een artistieke voorstelling. "Interessant" is in dit geval een tweede magisch adjectief, dus dubbel-attractief taalgebruik zonder werkelijke inhoud. attractief voordelig. B Balkenende II 1) "Kunst inspireert en draagt bij aan de kwaliteit van de samenleving. Het kabinet stimuleert een sterke culturele infrastructuur. Het behoud van de Nederlandse taal en cultuur in een steeds kleiner wordende wereld is van grot belang. Bij de beoordeling van subsidieaanvragen staat de kwaliteit voorop. Om kunstenaars en kunstinstellingen meer ruimte te geven zich op de inhoud van hun werk te richten, worden minder administratieve eisen aan de subsidieaanvragen gesteld."; 2) een korting van 19 miljoen euro op de culturele sector in 2005 begeleidingstraject tijdsgebonden subsidie. behoefte-inventarisering vastleggen van potentieel winstgevende gebieden en doelgroepen. belangen* voor een bepaalde groep interessante aspecten omdat zij daar voordeel aan kunnen behalen. bewust gekozen voor, er is* er is over een keuze nagedacht. bottom-up / top-down* (managerstaal) Bottom-up: arme onbekende kunstenaars hebben ontzag voor (zie) mensen met gewicht. Top-down: mensen met gewicht kijken neer op kunstenaars. brainstormen het gezamelijk nadenken over iets verheffen tot betaalbare en subsidieerbare arbeid (zie netwerken). brainstormruimte 1) (zie) broedplaats; 2) interne horecagelegenheid; 3) atelier. breed draagvlak* ambtelijke term voor rendementspotentie. broedplaats* 1) (let.) over het algemeen een casco, om-niet behuizing, waarin naieve doch ambitieuze jongeren (hipsters, nieuwe nomaden, en andere jongeren die niet zo vaak hoeven te douchen) zich idealistisch willen inzetten voor een cultureel doel dat de overheid na een paar euro subsidie vervolgens gratuit mag bepalen. 2) (fig.) een locatie waar (jonge) culturele ondernemers zich vernieuwend kunnen gedragen. Synoniem voor: embedded cultural network. (red.: De nadruk der activiteiten ligt alleen op het broeden zelf: het gaat dus om de kip en niet om de eieren) broedplaatsenbeleid gemeentelijke beslissing om broedplaatsen te gedogen in om-niet-panden. C coachen culturele ondernemers vertellen wat ze moeten doen. connectie aanduiding voor een niet nader omschreven "relatie", "verband" of "aansluiting". De term is geoorloofd, zelfs wanneer er geen enkele sprake is van samenwerking of uitwisseling met de andere genoemde partij, en duidt in practische zin in de meeste gevallen op een wensgedachte. De suggestieve betekenis van de term - denk aan bijv. "onze connectie bij de KGB" - roept iets filmisch avontuurlijks op: de flair en allure van een Hollywood productie. creatievelingen mensen die (denken dat ze) iets kunnen wat anderen niet kunnen. Ook wel bekend als "amateurs" of "creativo's". Niet te verwarren met kunstenaars. cross-overs culturele producten of producties die voor een groot publiek aantrekkelijk zijn. cruciaal, crucial 1) van het grootste belang; 2) vet cool. cultural governance cultureel betuttelingsbeleid. cultureel klimaat een omstandigheid waarin zich mensen begeven die geld uitgeven aan cultuur. cultureel uitgaan 1) horecagelegenheden met aankleding van kunstenaars; 2) horecagelegenheden die bestuurd worden door culturele ondernemers; 3) musea als uitgaanscentra; 4) een synoniem voor "veilig" uitgaan. culturele afficiering 1) gedoogd wildplakken; 2) in Rotterdam: gesubsidieerd wildplakken. culturele ondernemer andere term voor de conventionele kunstenaar. Het vormt eigenlijk een contradictie omdat ondernemerschap in cultuur een vrijwel onmogelijke zaak is. Grappig en ironisch. Cultureel ondernemerschap stimuleren is synoniem aan het afbouwen van kunstsubsidies. culturele pionier* moderne aanduiding voor kunstenaar. Het gaat om het oproepen van een sfeer, van ontdekkers, de oude pioniers, het avontuur, het ongecompliceerde leven, het Wilde Westen waarin men nog legaal indianen mocht vermoorden. Zie ook connectie en headquarters. culturele talkshow voorbeeld van het gebruik van het magische adjectief "culturele" om iets triviaals te verheffen tot kunst en cultuur. Andere voorbeelden: cultureel uitgaan (Now&Wow), cutureel eten of snacken (noodle bar), culturele kapper (Roodkapje). culturele vernieuwing van kunst en cultuur een marktproduct maken. culturele winst 1)financiële winst uit de cultuursector; 2) synoniem voor een mislukte culturele investering of ondernemer. cultuurbelevers mensen die geld uitgeven aan culturele activiteiten. cultuurdragend product, een zelfstandig een kunstwerk. cultuureducatie 1) amateurclub; 2) kinderen, jongeren en volwassenen stimuleren om geld te spenderen aan kunst en cultuur. cultuurmakers 1) (zie) culturele ondernemers; 2) cultuurbepalers, cultuurplanologen. cultuurroute zie kunst-as cultuurscout spoorzoeker van creatief talent, om van diegene vervolgens zelf beter te worden. Het woord scout suggereert net als connectie en pionier iets avontuurlijks. cultuurspreidend belang, het is van 1) belangrijk; 2) onmisbaar; 3) onstuitbaar. D debat noodzakelijk geachte gedachtenwisseling of twistgesprek in een openbare ruimte tussen twee of meer patijen. Het gebruik van de uitdrukking "het debat" suggereert een aanwezigheid van meningsverschillen. Een debat in de culturele sector duidt meestal op een conflict tussen subsidieverstrekkers en subsidieaanvragers. denken vanuit het collectief prima prop-art. Het denken over iets om te vormen tot daadwerkelijke bijdrage (van bijvoorbeeld een leidende rol), en het menselijk vermogen tot denken te verheffen boven de gewone dagelijkse hersenfuncties - alsof het een inspanning vergt die (ook) beloning verdient. Een collectief is een groep mensen die samen iets doen. diepgang ouderwets taalgebruik. Wanneer deze ontbreekt, kan het voor een redelijk bedrag worden aangeboden door de culturele ondernemer. digerati veelal jonge culturele netactivisten die publiceren op het internet. disciplineoverstijgend magisch adjectief dat het bedoelde opwaardeert en verheft boven een onpopulaire toestand - hier: de discipline. doelgroep* 1) een bepaalde groep mensen die ervoor kunnen zorgen dat een cultureel plan gefinancierd wordt; 2) een bepaalde groep mensen aan wie verteld kan worden waar zij hun geld aan moeten uitgeven; 3) een door de overheid aangewezen groep mensen die in aanmerking komt voor cultuurbeleving. dynamisch* magisch adjectief dat het bedoelde opwaardeert. Voorbeeld: niet slechts het woord "proces" gebruiken, maar "dynamisch proces". Zie ook culturele talkshow. E educatief verantwoord* 1) aantrekkelijk voor een veelal jong publiek; 2) betreffende niet al te moeilijke kunst; 3) betreffende culturele activiteiten die "veilig, schoon en heel" zijn. economisering van het publieke domein, de de openbare ruimte inzetten als (culturele) entiteit op de financiële markt met winstoogmerk. elitair 1) onpopulair; 2) onrendabel. embedded cultural network (zie) broedplaats. entrepeneurship risicodragend ondernemen. exposure* 1) blootstelling aan; 2) onthulling; 3) ontmaskering; 4) mogelijkheid van het tonen van iets aan een publiek. F factsheets statistieken. firestarter 1) (let.) iemand die iets aansteekt; 2) (fig.) iemand die een of meerdere personen aan het werk zet. flankerend beleid 1) de WIK; 2) ontmoediging van culturele arbeid. flexburger 1) hamburger gemaakt van ander materiaal dan rundvlees; 2) snel klaargemaakte hamburger; 3) inwoner van Nederland met flexibele en inwisselbare voorkeuren. floreren 1) (lit.) bloeien; 2) rendement bieden. format (televisiejargon) concept. Het gebruik ervan bewijst kennis van marktprincipes en past goed in het prop-art format. forum een niet-bestaande, spreekwoordelijke ruimte waarin gepraat moet worden. foundation beter dan stichting. Men suggereert dat men ook op internationaal gebied bezig is. fysieke plek een locatie (die echt bestaat). G garantiebudget lening. garantiebudgetverstrekker leenfonds. glossy 1) een dusdanig uitgevoerde culturele publicatie (meestel catalogi) dat lijkt op toonaangevende niet-culturele publicaties; 2) full color publicatie op glanspapier. grensoverschrijdend* magisch adjectief dat het bedoelde opwaardeert. Let op het verschil in gevoelswaarde tussen "een geweldig idee" en "een grensoverschrijdend idee". grensvervaging* activiteit die experimentele en avantgardistische kunstuitingen ontmoedigd. groeibriljant humusplaats die bottom-up bebroed wordt. Zie ook: broedplaats. grote podia commerciële theaters. guru internetdeskundige. H headquarter hoofdkwartier. Zie ook connectie en foundation. helpdeskfunctie actieve, naar buiten gerichte opstelling van een (zie) kennis- instituut, maar ook van een broedplaats, foundation, initiatief, netwerk, etc. heterogeen* 1) opgebouwd uit verschillende elementen; 2) de multiculturaliteit betreffende; 3) grenzeloos. high art museumkunst (vaak neerbuigend bedoeld). hiphop scene 1) hang- of probleemjongeren met vaak een allochtone achtergrond; 2) nieuwe culturele doelgroep bestaande uit mensen tussen de 12 en18 jaar die geld te besteden hebben. hoofdkwartier zie connectie en headquarter. human capital 1) cash; 2) eigen geld. humuslaag* 1) (let.)een laag van vruchtbaar rottend materiaal; 2) Zie broedplaats. Het suggereert dat een spreekwoordelijke toplaag in ontbinding is, waarschijnlijk gevuld met de kadavers van de klassieke kunstenaars. humusplaats of humusplek. Andere naam voor broedplaats of groeibriljant. I idealistisch 1) hoopgevend; 2) jong; 3) enthousiast; 4) onvolwassen. idealistische galerie gesubsidieerde galerie. identity* 1) identiteit; 2) een identity geven: een waarde toekennen of bepalen tot welke cultuur iemand behoort. identity consultant persoon die voor zijn beroep anderen een identiteit aanbiedt of suggereert. ideologisch* 1) vrijwillig; 2) goedkoop; 3) gratis. imagebuilding het opbouwen, vormen van een imago door imagebuilders, een culturele beroepsgroep. Een imago of image is een artificieel beeld van een persoon waar andere personen of doelgroepen een bepaalde waarde aan toekennen of hechten. Zie ook identity. impuls geven, een sprankelende suggestie gepresenteerd als reëel doel. Een impuls is een spontane prikkeling om een handeling te verrichten, en "sprankelend" is een magisch adjectief om iets (zie) fris en aantrekkelijks aan te duiden. Wanneer een impuls wordt "gegeven" aan iemand is er sprake van een actiebevorderende beïnvloeding. Ook wordt gesuggereerd dat er doelgroepen bestaan die geen impulsen bezitten, zodat ze tegen redelijke prijs kunnen worden aangeboden. incentives kleinschalige subsidies. initiatief* 1) voorstel; 2) handelingsdrang; 3) een groep culturele ondernemers met dezelfde ambities. initiëren* mensen (onbetaald) aan het werk zetten. initiëren vanuit positiviteit meelopers en wannabes (onbetaald) aan het werk zetten. innovatief* 1) verniewend; 2) anders dan gebruikelijk; 3) magisch adjectief dat het bedoelde opwaardeert. innovatieve financieringsinstrumenten 1) sponsoring; 2) zwart geld (witwassen); 3) wurgcontract. innovatieve stroming, een continue zie innovatief. Suggestie van een gebeuren waarbij vernieuwing op verniewing volgt. Met "stroming" wordt geen groep mensen bedoeld, maar een voortdurende beweging in één bepaalde richting. intakegesprek het gesprek dat volgt op een (zie) vrijblijvend kennismakingsgesprek intendant deskundige op het gebied van kunst en cultuur met een overheidsbudget, aangesteld om de incompetentie van overheidsambtenaren op te vangen of te verhullen, en zichzelf aan het werk te houden. Niet te verwarren met toezichthouder. interactief* 1) met doorklikmogelijkheid op een website; 2) het publiek wordt geacht te participeren; 3) adjectief dat suggereert dat er een bepaalde uitwisseling plaatsvind. interactieve relatie, een duurzame en een goede relatie (suggestieve opwaardering van). inventies 1) uitvindingen; 2) ontwerpen; 3) verzinsels. J jong 1) tussen 18 en 30 jaar; 2) modern; 3) zie innovatief; 4) gratis. jong aanstormend talent* bewoners van een broedplaats of humuslaag. "Aanstormend" duidt hier niet op jong talent dat met grote snelheid op u afkomt, maar suggereert dat het jonge talent in korte tijd succes zal gaan oogsten in het bedrijfsleven, en daarin onvermoeibaar enthousiast is. jongerencultuur* 1) alles wat jongeren leuk vinden en bezighoudt; 2) nieuwe doelgroep tussen de 18 en 30 jaar die geld te besteden heeft. K kids* 1) kinderen; 2) culturele doelgroep bestaande uit mensen tussen de 4 en 18 jaar die geld te besteden heeft. kennis-instituten 1) suggestie dat (culturele) instituten kennis bezitten; 2) een bepaald soort broedplaatsen die gespecialiseerd zijn in netwerken. klassieke kunstenaar, de rolmodel van een kunstenaar die een kunstacademieopleiding heeft genoten en zich richt op de ontwikkeling en verdieping van zijn talent. Zie ook: oude garde, de. koppel-, verwijs en ontwikkelfunctie, een voorbeeld van een bekende prop-art tactiek met als doel de toehoorder te overdonderen en te verwarren met creatief taalgebruik waarvan men weet dat hij/zij niet zal durven toegeven dat hij het niet begrijpt. kunst-as het gebied van de Witte de Withstraat tot aan het Museumpark. De meest gesubsidieerde straat in Rotterdam. Het betreft een door ambtenaren aangewezen locatie die geen historische of andere betekenis heeft, behalve dat horecagelegenheden en andere bedrijven in deze straat een beroep kunnen doen op subsidies voor kunst en cultuur. Prestigerende prop-art. Ook bekend als cultuur-as. kunstenaar, de niet gevestigde 1) goedkope kunstenaar; 2) slechte kunstenaar; 3) mislukte kunstenaar. kunst voor kids 1) elementen uit de belevingswereld van een kind presenteren in een kunstcontext; 2) kunsteducatie of knutselcursus; 3) themapark-achtige tentoonstellingen met veel spaanplaat en interactieve bewegende elementen in musea en andere tentoonstellingsruimtes. L laagdrempelig* 1) commercieel interessant; 2) goedkoop; 3) waarover niet nagedacht hoeft te worden. laboratorium zie broedplaats en headquarter. Speelplaats voor culturele ondernemers in opleiding of stage. laboratoriumfunctie* voorbeeldig gebruik van een broedplaats of headquarter. leidende rol spelen, een 1) uzelf of een project (zie) innovatief of grensverleggend achten; 2) uzelf of een project als onmisbaar presenteren. lifestyle stijl of manier van leven uitgedrukt in kapitaalgoederen. linking pin verbinding. loket locatie of organisatie waar men specifieke subsidies kan aanvragen. low art* 1) kunst waar een museum niet in is geïnteresseerd; 2) kunst van amateurs, (geestelijk) gehandicapten of wannabes; 3) opzettelijk slechte kunst; 4) potentiële kunst; 5) doelgroepenkunst; 6) moderne kunst. lumpsum een eenmalig bedrag aan subsidie dat gegeven wordt zonder dat daar achteraf verantwoording over moet worden afgelegd. M maatschappelijke betrokkenheid* of maatschappelijk engagement. Prop-art propageert inderdaad een verandering in het beeld dat er van de kunstenaar bestaat. De staat heeft geen behoefte meer aan exentriekelingen en outsiders, maar heeft juist meelopers nodig. Meelopers zijn mensen die precies doen wat hen wordt opgedragen omdat ze denken daar financieel beter van te worden. maatschappelijke inbedding kunstenaars inzetten voor sociaal-cultureel werk in probleemwijken. maatschappij-kritisch, innovatief en fris een jarenlang door lastige eigenzinnige en dure kunstenaars getormenteerde ambtenaar heeft allicht wel weer eens zin in iets "fris". Met "maatschappij-kritisch" wordt hier bedoeld: jong maar ongevaarlijk. Met innovatief wordt hier niet "vernieuwend" bedoeld maar meer iets in de trant van "vermakelijk voor een grote (brede) groep burgers met euro's". Fris is in dit geval duidelijk erotisch geladen. maatwerk 1) werk in opdracht; 2) het werk van een gesubsidieerde kunstenaar. matching fuseren. media* 1) middelen; 2) technieken; 3) pers; 4) magische formulering met een hoge attractiviteitswaarde die alle niet-conventionele kunstuitingen en -technieken samenvat. meerwaarde* 1) opgewaardeerde waarde; 2) extra waarde als gratis toevallige bijkomstigheid; 3) meervoudige waarde. meningsvorming meningsloze individuen of doelgroepen een mening aanmeten dan wel tegen redelijke prijs aanbieden. mening uitdagen, tot een* paternalistische, maar welgemeende uitspraak die moet doen geloven dat een beoogde doelgroep geen mening heeft, en dat deze aan hen aangeboden kan worden tegen redelijke prijs. Het kan echter ook een prop-art tactiek zijn om doelgroepen aan te praten dat zij geen mening hebben, en dat ze deze vervolgens kunnen tegen redelijke prijs kunnen aanschaffen bij de culturele pioniers en hun foundations in hun broedplaatsen en headquarters van de multi-culturele humuslaag der subculturen. mensen met gewicht 1) zware mensen; 2) mensen met macht. Het woord "macht" gebruiken is een prop-art taboe: dat wij allen een stoelgang hebben wil nog niet zeggen dat we met onze faecaliën te koop lopen. multi-cultureel* adjectief waaraan magische eigenschappen worden toegeschreven. Wat de term nu eigenlijk, realistisch bezien inhoudt, kan niemand precies zeggen. Suggestie: meervoudig- of meekleurig beschaafd. N naamsbekendheid een relatief grote groep mensen kennen een (uw) naam. netwerk* 1) een groep mensen die in contact staan met elkaar; 2) achterban; 3) fantoomrelaties. Ook wanneer er geen daadwerkelijk netwerk bestaat mag deze term niet ontbreken. netwerk borrel drinken tijdens het netwerken (zie netwerken) netwerken* 1) een netwerk raadplegen. Een belangrijk, zo niet het belangrijkste tijdverdrijf in de culturele sector, ongeacht of er enig resultaat aan valt te behalen. Wat het precies inhoudt is niet geheel duidelijk maar suggereert vaak het vergaren van informatie en lobbyen. Als culturele activiteit van essentieel en onmisbaar belang; 2) het treffen van collega's in een gezellige setting. netwerken, externe netwerken die nog genetwerkt of geannexeerd moeten worden. O one-liner (filmtaal) 1) cliché; 2) samenvattende zin; 3) slogan of motto; 4) kwinkslag; 5) overtuiging. ontmoeten, elkaar* suggereren dat mensen elkaar te weinig ontmoeten, maar dat u dat probleem tegen redelijke prijs kunt verhelpen. Dit is een prop-art strategie van het eerst scheppen van een probleem om vervolgens een oplossing aan te bieden (tegen redelijke prijs). De tactiek is erg in zwang in communistische en fascistische dictaturen. onverwachte publieksgroepen 1) iedereen. Met deze verwachtingstimulerende uitdrukking wordt bedoeld dat niet alleen de relevante doelgroepen worden getarget, maar ook de publieksgroepen anders dan de doelgroepen; 2) het anticiperen op een culturele revolutie. openbare ruimte* alle ruimtes die voor publiek toegankelijk zijn. Welhaast de meest te pas en te onpas misbruikte term in kunst en cultuur, maar van belang voor beleidsmakers, die de openbare ruimte gebruiken en inzetten om politieke doelen na te streven. Ook gangbaar is: publieke ruimte en publiek domein. Voorbeelden van openbare ruimtes zijn: de straat, parken, scholen, bankgebouwen, het internet, de lucht, het heelal. Overal behalve privé-woningen. oude garde, de kunstenaars ouder dan 35 jaar. overhead 1) onvoorziene kosten; 2) onbewijsbare of fantoom-kosten. overkill 1) een teveel aan; 2) een overdrijving van. P pionier 1) verkenner, scout; 2) avonturier; 3) startende cultureel ondernemer, meestal m.b.t. een subcultuur. pionieren* 1) plezierig en speels verkennen; 2) het uitvoeren van werk in de culturele sector teneinde te bepalen of het succes zal oogsten en/of financieel rendabel is; 3) onbetaalde arbeid in de culturele sector. Er wordt gepionierd in de pioniersfase. pionieren, verkennend verkennen wat verkend moet gaan worden. pioniersfase, de een periode van pionieren; voorbereidings- of verkenningsfase. pioniersfunctie, de stad heeft een de stad subsidieert onzekere of onrendabele bedrijven of kunstprojecten. platform* een niet-bestaande, virtuele, door de overheid bepaalde en gecontroleerde afgebakende ruimte waarin een doelgroep zich mag manifesteren. positioneren 1) opstellen; 2) institutionaliseren; 3) na een proces van laveren stilstaan; 4) een stempel drukken op. printcampagne papieren uitdelen die met een printer zijn gemaakt. problemen in de samenleving* zie verbeterde relatie tussen burger, bedrijfsleven en beleidsmakers. professionaliseren* tot winstgevende onderneming maken. project* 1) kunstwerk; 2) idee of plan; 3) werkverschaffing. projectmatig op basis van een bedrijfsplan. publieksvriendelijk* 1) laagdrempelig; 2) betreffende niet-intellectueel amusement; 3) gericht op een grote kapitaalkrachtige doelgroep; 3) betreffende door overheid gecensureerde cultuuruitingen. Q R referentiekader plaatsen, in een breder* 1) laagdrempeliger of publieksvriendelijker maken; 2) een referentiekader als een herkenningspunt voor degenen die niet begrijpen waar het over gaat. Hoe breder het referentiekader, hoe vager de inhoud van het besprokene. relevante informatie* 1) terzakedoende informatie; 2) opgewaardeerde informatie; 3) belangrijke informatie. "Relevant" valt onder de magische adjectieven: een relevant idee, een relevante tentoonstelling, een relevant persoon. reservaat in onbruik geraakte typering voor de culturele sector toen deze nog een intellectuele behoefte bevredigde en als zodanig beschermd moest worden. Uit het "alles van waarde is weerloos"-tijdperk. rondwandelende doelgroepen 1) alle potentiële doel- en publieksgroepen; 2) doelgroepen zonder doel, doolgroepen; 3) zie onverwachte publieksgroepen; 4) doelgroepen die zich vaak in de buurt van een broedplaats of headquarter ophouden. Zie doelgroep. S semi-gedoogsfeer, de omstandigheid van een cultureel initiatief dat niet helemaal serieus wordt genomen. situationistisch 1) jong en modern; 2) een subcultuur betreffende; 3) omschrijving van een cultureel product dat zonder voorbereiding en financiële investering ter plekke is verzonnen, gemaakt, en/of uitgevoerd. sociaal netwerk 1) (trad.) diverse hulpverleningsinstanties; 2) (cult.) GSM-netwerk. Zie netwerk. speed-daten elkaar ontmoeten zonder op de klok hoeven te kijken met het risico dat men met een psychopaat thuiskomt. Wordt gerekend onder de moderne doodsdriften. Zie ook ontmoeten, elkaar. sponsorcode zakelijke overeenkomst tussen geldschieter en ontvanger. springplankfunctie* term die een culturele ondernemer zal gebruiken wanneer het nodig is om zijn zijn sociaal-maatschappelijke onmisbaarheid aan te tonen. Een springplank betekent hier een (snelle, dynamische) opstap naar boven (fig.). stichting* stichtingen zijn goede organisatievormen voor culturele ondernemers. Niet alleen wordt niemand verantwoordelijk gesteld bij faillisement, ook geeft het een "allure" van professionaliteit, en het belangrijkste is nog wel dat men er meer fondsen mee kan aanspreken. Zo'n 300 euro per stichting aan overheidsinkomsten. Zie ook foundation. straatcultuur* 1) alles wat zich op straat afspeelt; 2) cutuur waarin veel mensen een groot deel van hun tijd op straat doorbrengen; 3) cultuur van hang- en probleemjongeren; 4) kunst (-projecten) in probleemwijken. stimuleringsmaatregel bezuiniging. street art 1) straatkunst, kunst op straat; 2) kunst in de wijk; 3) presentatie van grafitti in musea en galeries. subcultuur* 1) niet behorend bij de hoofdcultuur; 2) ongewenste cultuur; 3) een groep mensen met een reële toekomstverwachting in de culturele sector. subculturen, het warme bad der prop-art cryptologie. Uitermate geslepen taalgebruik dat vele zaken suggereert maar geen uitspraak doet over wat men nu eigenlijk bedoelt. Echte subculturen bezitten geen warm bad (hooguit een bankje in het park). Wordt er met subculturen naar kunstenaarsgroepen verwezen, dan zijn het meestal kunstenaars die wel een warm bad hebben. Vermoedelijk wordt hier de mythe gesuggereerd van de arme kunstenaar: dat hij onder deze omstandigheden kwalitatief beter werk zal gaan maken (Van Gogh-fantasie). De populariteit van het armoe-is-goed-voor-cultuur principe loopt in gelijke pas met de quantiteit aan bezuinigingen in de culturele sector. subculturen en domeinen, verschillende prop-art taalgebruik. Niemand weet wat er precies mee wordt bedoeld, maar het klinkt aannemelijk en sympathiek. Een subcultuur in Rotterdam wordt al snel geannexeerd door instituten wegens gebrek aan eigen ideeën - waarna het geen subcultuur meer is maar onderdeel van de hoofdcultuur. subscene een aparte groep mensen, een afsplitsing van een subcultuur. subsidie datgene wat je niet wilt weten dat je het nodig hebt, omdat je als kunstenaar niet commercieel mag zijn en toch een bedrijf moet hebben. suits (Eng.) zie mensen met gewicht. support toezicht. synergie 1) innige samenwerking tussen kerk en staat; 2) prop-art voor samenwerking. T targeten 1) zich richten op; 2) aanschieten. toonaangevend* 1) voorbeeldig, laten zien hoe het moet; 2) belangrijk. Magisch adjectief dat het bedoelde opwaardeert: een toonaangevende subcultuur, een toonaangevend initiatief. tussenrealiteit een werkelijkheid die tussen twee of meer anderssoortige werkelijkheden bestaat. Prop-art cryptologie. U V value economische waarde of potentie. verbeterde relatie tussen burger, bedrijfsleven en beleidsmakers, een* doelstelling in de culturele sector die weliswaar niets met cultuurprojecten te maken heeft, maar wel op stadhuis en bij OC&W in goede aarde valt. verfrissend* magisch attractief adjectief dat inhaakt op de culturele behoefte aan iets jongs en nieuws. Bemerk het verschil in gevoelswaarde tussen "een goed idee" en "een verfrissend idee". De term suggereert tevens een positieve verandering na een lange periode van stilstand. Zie ook maatschappijkritisch. verjonging ontmoediging of uitsluiting van (zie) cultuurmakers ouder dan 35 jaar. verkleuring mensen met een niet-blanke huidskleur inzetten. vertaling van vraagstukken, een een onduidelijke tentoonstelling. virtueel* 1) niet-bestaand; 2) iets op het internet. De term is goede prop-art en scoort bij instituten die iets met "media" willen doen - voorzover ze dat niet allemaal willen (en weten wat dat is). Prop-art is ook: altijd inhaken op de verborgen wensen van de toehoorder. voortrekkersrol 1) rol van een persoon, groep of instelling die een handeling of actie het eerst uitvoert; 2) functie van iemand die een selecte groep van culturele ondernemers een kans biedt. Zie intendant. vrijblijvend kennismakingsgesprek, een manier om te polsen wat iemand te bieden heeft. Gaat vooraf aan het intakegesprek. W wannabes nieuwe in opkomst zijnde culturele doelgroep waarmee amateurs en leken worden bedoeld die denken dat ze dat niet zijn. Prop-art tactiek: niet professionaliseren, maar de fantasie van de wannabe bevestigen, met als doel hen te bewegen om onbetaalde arbeid te verrichten of hun euro's cultureel te spenderen. X Y Z zapper 1) afstandsbediening voor televisie; 2) iemand die niet kan kiezen tussen wat hij wel en niet waardeert; 3) meningsloos individu; 4) kunstenaar die voortdurend wisselt van techniek, medium, stijl, doelgroep, etc., om zijn inkomen te verhogen. zingeving en vermaak* tegengestelden die in het nieuwe culturele beleid gefuseerd moeten worden. Resultaten van fusie zijn: cultureel uitgaan, broedplaatsdesign, amateurkunst in musea, kidskunst, kunstenaar als entertainer. zitzakken (retro) tot zitplaats opgewaardeerde zakken. Populair bij brave kinderen of kids die net zo willen worden als hun ouders. Het bezit en gebruik van zitzakken doet een uitspraak over de eigen cultuur (-wens): nieuwe hippies, kleuteren, hangcultuur, generation X. Veel gebruikt in broedplaatsen en ICT bedrijven in Silicon Valley. VOORBEELDEN VAN PROP-ART UIT DE PRAKTIJK GOED "newcommunity stelt zich ten doel een katalysator te zijn voor transformatie- en veranderingsprocessen die leiden tot meer verdraagzaamheid en daardoor Integratie mogelijk maakt van personen uit verschillende (sub)culturen waarbij de eigen identiteit gerespecteerd wordt.": politiek correcte ideologie. "verbindingen en dwarsverbanden tussen conceptontwikkeling, creativiteit en operationalisatie": een toehoorder verwarren of imponeren met creatief taalgebruik. "naast een culturele ook een economische impuls kan geven aan de stad": suggereren dat cultuur winstgevend is. Motivatie: kunstenaars kosten de staat al jarenlang veels te veel geld en dat moet nu maar eens afgelopen zijn. Subsidieverstrekkers horen niets liever dat kunst en cultuur rendabel is. Dat is natuurlijk niet zo, maar waarom zou je slapende honden wakker maken. "lof voor een mens [red.: Pim Fortuyn] die de politieke wereld zo op zijn kop kan zetten": ook al haat je de man en alles waar hij voor stond, voorzichtigheid is geboden wanneer het Rotterdamse Leefbare stadhuis met geld op de proppen moet komen. Een goede prop-artiest moet serieus bereid zijn om er 'flexibele principes' op na te houden. Zoals Marx (Groucho) stelde: "These are my principles, and if you don't like them... well, I have others." "Roodkapje biedt expositieruimte aan op de Witte de Withstraat 13, bedoeld voor enthousiaste en creatieve jongeren maar vooral voor niet gevestigde kunstenaars. Het gaat hierbij om talenten die nog niet veel exposure hebben gehad in het culturele circuit en een rugsteun kunnen gebruiken. Naast de kwaliteit van het werk wordt er ook aandacht besteedt aan een originele presentatievorm, als meerwaarde van het geheel. De expositieruimte staat in het teken van de volgende trefwoorden: eigentijds, experimenteel, innoverend, origineel, vernieuwend. Bovendien moet de presentatie op een vernieuwende wijze voltooien. Bijvoorbeeld foto's niet in een lijst aan de muur hangen maar een originele wijze van presenteren gebruiken.": genadeloze perfectie. Roodkapje, de enige gesubsidieerde kapsalon in Nederland, komt met dit soort prop-art overal binnen. Een geslaagd voorbeeld! "Je kunt beter iets goeds laten zien waar zij [red. Leefbaar Rotterdam] wat mee kunnen. Ten slotte hebben zij ook het beste met ons en Rotterdam voor": zie "lof voor een mens...". "Belangrijk is daarom vooral dat beleidsmakers en organisatoren hun plannen en ideeën voorleggen aan (jonge) mensen die er wel verstand van hebben. En dat deze specialisten daar dan ook fatsoenlijk voor betaald worden. Gedacht wordt ook aan een soort vereniging van jonge cultuurorganisatoren die kunnen adviseren of ze eventueel in hun netwerk mensen kennen die over bepaalde subculturele onderwerpen kunnen adviseren. Deze vereniging/netwerk-groep kan eventueel ook ondergebracht worden bij de helpdesk.": uitermate geslepen prop-art: op een veilige manier impliceren dat beleidmakers geen verstand hebben van jonge mensen en hun subculturen; ze vervolgens de helpende hand bieden; én daar ook nog iets aan verdienen. "Het project is niet opgezet om te shockeren of om te provoceren, het is echter alleen een reflectie van de werkelijkheid of een visie van het heden en de nabije toekomst.": over een gesubsidieerde pornotentoonstelling in een kapsalon liggende aan de Rotterdamse kunst-as. "Noorderlicht is een netwerkorganisatie die zich richt op het ontwikkelen van communicatie en marketingstrategien met als doel de identiteit en het imago van een organisatie binnen synergie te laten floreren. Een diversiteit aan oplossingen is mogelijk, een feest, evenement, workshop, digitale en printcampagnes, incentives ..... Maar er is altijd een oplossing mogelijk die de verschillende belangen intergreert en aldus een meerwaarde vormt voor alle participanten." FOUT "Je moet hen [red.:ambtenaren] in hun eigen taal aanspreken. Overdonderen zelfs. Shock and awe!": prop-art is een suggestief taalgebruik dat effectief is wegens haar propaganda, en de beste propaganda is altijd onzichtbaar. U mag dan ook nooit en te nimmer suggereren dat ambtenaren dom zijn of een domme taal spreken: want dat gaat u geld kosten. Echter het gebruik van namen voor aanvalsstrategieën van het Amerikaanse leger en deze in verband brengen met de Nederlandse cultuur is avontuurlijk en aantrekkelijk taalgebruik dat waardering zal oogsten in het Leefbare stadhuis. Zie ook culturele pionier. "Nodig de gemeente of beleidsmakers uit voor een avond. Geef ze een diner, biedt ze ons boek aan, geef sprekers de ruimte, laat kunstenaars zien, bouw er een feestje aan vast, LAAT ZE DE SFEER PROEVEN.": laat nooit merken dat ambtenaren omkoopbaar zijn. Dat zijn ze natuurlijk wel, maar zwijgen is goud in deze. Je kunt hetzelfde doen, maar omschrijf het dan als opening of debat. "Heel flitsend en gelikt, en precies wat de politieke doelgroep en wijzelf (!) willen hebben": wanneer u zich wilt doen voorkomen als cultureel pionier-vriendelijk of culturele ondernemers voor u onbetaald werk laat doen, dan mag u nooit aan die idealistische achterban laten merken dat u eigenlijk van de andere partij bent, nl. de flitsende en gelikte, die niets met kunst en cultuur te maken wil hebben maar met snel en eenvoudig geld verdienen. Zie ook: faecaliën GEVRAAGD Kent u nog een prop-art term die niet in het woordenboek voorkomt? Aanvullingen zijn welkom. Email uw bijdrage naar stalindam@xs4all.nl of maak gebruik van het email formulier op de zwarte website. DANK Ik wil bedanken de volgende culturele ondernemers en broedplaatsen voor de inspirerende prop-art op hun websites (in volgorde van belangrijkheid): Points of Inspiration: www.pointsofinspiration.nu Manifest R2002: www.r2002.nl AllAbout Foundation: www.allabout.nl Showroom MAMA: www.mamamedia.nl Lifestyle Kapsalon Roodkapje: www.roodkapje.org Cultuurbeleid ministerie van OC&W: www.minocw.nl/cultuurbeleid www.coolpolitics.org www.newcommunity.nl VERANTWOORDING Naar mijn mening ligt cultureel dynamisch Rotterdam momenteel in haar laatste death spasm - een petit mort met cruciale navolging, ongetwijfeld uit pure verveling en zitzakgedrag, het gebrek aan ideeën en onafhankelijk denken, en schaamteloos onbenul: ontdek de zitzakjongere in uzelf. En heeft u hem nog niet ontdekt, kijk dan om u heen, en verbaas uzelf over hoe de zitzakjongere met de in zijn kielzog meegesleepte horror vacui van het collectief bewustzijn tot nieuw cultureel ikoon is verheven en onderwerp van menige situationistische presentatie (vroeger bekend als videokunst). And applauded. Tot vervelens toe worden wij keer op keer geconfronteerd met het prop-art jargon, geheel samengesteld uit doublespeak-teksten uit de moderne cultuurscene - en wij slikken het, en wij geloven er in, en wij hopen dat die woorden iets betekenen. Waar komt dit recente jargon vandaan? Is zij voortgekomen uit een gevoel van oenbehagen met de cultuur? Is zij ontstaan uit een nouvelle vague, een behoefte aan vernieuwing? Welnee... Ze is verzonnen door Benneton, Microsoft, T-Mobile, Bacardi, de cultural advertising media gangstas, de prop-feds van het eerste uur, die worden ingezet om commerciele producten te presenteren als vermakelijke EZ cultuur, en te verkopen, waarin de begrippen creativiteit, vrijheid en onafhankelijkheid zijn verworden tot koersafhankelijke aandelen. Maar wat wil de jonge, frisse, innovatieve culturele ondernemer nu eigenlijk? Ik kom steeds dichter bij één enkele zorgwekkende conclusie: de jonge kunstenaar wíl helemaal niet vernieuwen, hij wíl geen onontdekte gebieden verkennen, hij wíl niet creatief zijn: hij wil eigenlijk alleen maar meedoen, meelopen, en erbij horen. Prop-art is een nieuw virus dat middels een sluipend proces bezit neemt van een gastheer die het niet als lichaamsvreemd herkent. Vervolgens programmeert het virus de werkelijkheid van de gastheer, de prop-kunstenaar, die denkt dat hij een onafhankelijk en uniek individu is, en niet beseft hoe voorgekauwd en voorgeprogrammeerd zijn werkelijkheid eigenlijk is. En een van de eerste prop-art tactieken is om mensen te laten geloven dat ze onafhankelijke en unieke individuen zijn. Net als ieder ander mens. Rotterdam, het Nederlandse volk, de nieuwe pseudo-politiekbewuste burger, ze hebben allen geen behoefte meer aan outsiders, artistiekelingen en subsidievreters. Nee, de moderne culturele pionier moet meelopen, aan de hand van politiek en bedrijfseconomie, want meelopers zijn voor elk doel inzetbaar en hebben geen eigen mening. Het publieke domein zal eindelijk, eindelijk gereinigd worden van zaken waar enige vorm van nieuwsgierigheid en intelligentie nodig is: voor een schone, veilige en hele kunst in Rotterdam! Anneke Auer © 2003 |